Το ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ (ΤΙΦ) του Γ.Ν. "ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ" υφίσταται από την έναρξη λειτουργίας του Νοσοκομείου το 1999 και στελεχώνεται από τρεις μόνιμους Ακτινοφυσικούς, δύο επικουρικούς Ακτινοφυσικούς και μια Ακτινοφυσικό με σύμβαση έργου. Όλοι οι παραπάνω κατέχουν την απαιτούμενη από τη νομοθεσία Άδεια Ασκήσεως Επαγγέλματος Φυσικού Νοσοκομείου - Ακτινοφυσικού Ιατρικής.

Το ΤΙΦ είναι υπεύθυνο για όλες τις εφαρμογές των ιοντιζουσών ακτινοβολιών στο Νοσοκομείο και αρμόδιο για τα θέματα Ακτινοπροστασίας. Παρέχει υπηρεσίες στα Tμήματα Ιατρικής Απεικόνισης, Πυρηνικής Ιατρικής και Ακτινοθεραπείας.

Οι Ακτινοφυσικοί του ΤΙΦ πραγματοποιούν ποιοτικούς ελέγχους σε όλα τα μηχανήματα ιοντιζουσών ακτινοβολιών των παραπάνω τμημάτων στα πλαίσια της βελτιστοποίησης και της διασφάλισης ποιότητας. Είναι υπεύθυνοι για την δοσιμέτρηση των εργαζομένων και επιβλέπουν την τήρηση των Κανονισμών Ακτινοπροστασίας. Επίσης, παρέχουν συμβουλές για την υιοθέτηση νέων τεχνικών και εφαρμογών καθώς και για την προμήθεια σύγχρονου εξοπλισμού.

Σύμφωνα με τους πρόσφατους Κανονισμούς Ακτινοπροστασίας, ο Νόμιμος Εκπρόσωπος του νοσοκομείου είναι υπεύθυνος για τη λειτουργία των παραπάνω τμημάτων. Οι Συντονιστές Διευθυντές των τμημάτων αυτών και οι υπεύθυνοι Ακτινοφυσικοί, για κάθε Τμήμα, γνωστοποιούνται επίσης στην Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (Ε.Ε.Α.Ε.).

Το ΤΙΦ διαθέτει πλήρη εξοπλισμό οργάνων δοσιμετρίας και ποιοτικών ελέγχων προκειμένου να πραγματοποιεί τους επιβεβλημένους ελέγχους υλοποιώντας το πρόγραμμα Διασφάλισης Ποιότητας, σύμφωνα και με την ισχύουσα νομοθεσία.

Οι ακτινοφυσικοί του ΤΙΦ συμμετέχουν ενεργά σε διαδικασίες συνεχιζόμενης εκπαίδευσης, τόσο ως διδασκόμενοι όσο και ως διδάσκοντες. Σχεδιάζουν και υλοποιούν εκπαιδευτικά προγράμματα στην Ακτινοπροστασία για ειδικευόμενους ιατρούς, ειδικευόμενους ακτινοφυσικούς, νοσηλευτές, διοικητικό προσωπικό καθώς και σε φοιτητές που πραγματοποιούν πρακτική άσκηση στο Νοσοκομείο.

Τα ερευνητικά ενδιαφέροντα του ΤΙΦ προσανατολίζονται κυρίως στη δοσιμετρία, στην εισαγωγή νέων τεχνικών, στην ακτινοπροστασία και στην επεξεργασία της εικόνας. Αποτελέσματα των ερευνητικών δραστηριοτήτων του τμήματος ανακοινώνονται σε Ελληνικά και Διεθνή Επιστημονικά Περιοδικά και Συνέδρια.

Το ΤΙΦ παρέχει τη δυνατότητα πρακτικής άσκησης σε απόφοιτους μεταπτυχιακών προγραμμάτων Ιατρικής Φυσικής, απαραίτητη προκειμένου να αποκτήσουν την Άδεια Ασκήσεως Επαγγέλματος Φυσικού Νοσοκομείου – Ακτινοφυσικού Ιατρικής μετά από εξετάσεις του Υπουργείου Υγείας. Επίσης το νοσοκομείο, μέσω του ΤΙΦ, παρέχει τη δυνατότητα πραγματοποίησης πρακτικής άσκησης και εκπόνησης πτυχιακής εργασίας σε προπτυχιακούς φοιτητές Τμημάτων Φυσικής ελληνικών πανεπιστημίων. Δύναται επίσης να εκπονηθούν διπλωματικές εργασίες φοιτητών των μεταπτυχιακών προγραμμάτων. Το Νοσοκομείο διαθέτει εξειδικευμένο Τμήμα Εκπαίδευσης για τον συντονισμό των παραπάνω δράσεων.

Responsibilities

Ο Ακτινοφυσικός Ιατρικής - Φυσικός Νοσοκομείων σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς ακτινοπροστασίας (π.δ. 101/2018 Α΄ 194 και την κυα υπ. Αριθμ. 45872/26.03.19 Β΄1103) μπορεί να είναι Υπεύθυνος Ακτινοπροστασίας με τις παρακάτω αρμοδιότητες:

· Συντάσσει τις μελέτες ακτινοπροστασίας και τις εκθέσεις ασφαλούς λειτουργίας που απαιτούνται για την έκδοση, μετατροπή και ανανέωση της άδειας λειτουργίας των εργαστηρίων Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών.

· Συντάσσει τις μελέτες ακτινοπροστασίας και τις εκθέσεις ασφαλούς λειτουργίας που απαιτούνται για την έκδοση, μετατροπή και ανανέωση της άδειας λειτουργίας των εργαστηρίων Μαγνητικής Τομογραφίας (μη-ιοντίζουσες ακτινοβολίες).

· Παρέχει συμβουλές επί θεμάτων ακτινοπροστασίας οποτεδήποτε χρειαστεί ή ζητηθεί και μαζί με τον Υπεύθυνο Ιατρό του εργαστηρίου, είναι συνυπεύθυνος έναντι της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ) επί θεμάτων ακτινοπροστασίας και για την τήρηση των κανόνων ακτινοπροστασίας στο εργαστήριο.

· Συμμετέχει σε επιτροπές προμήθειας νέου εξοπλισμού των εργαστηρίων.

· Συμμετέχει στην οργάνωση, επιβλέπει και πραγματοποιεί τα προγράμματα διασφάλισης ποιότητας που έχουν στόχο τη βελτίωση των παρεχομένων ιατρικών πράξεων από πλευράς ακτινοπροστασίας, τη βελτίωση των διαγνωστικών πληροφοριών και την ελαχιστοποίηση των δόσεων στους εξεταζόμενους, εργαζόμενους και στο ευρύ κοινό.

· Προτείνει νέες μεθόδους ή τροποποίηση των εφαρμοζόμενων μεθόδων για τη μείωση της δόσης στους εργαζόμενους και τη βελτιστοποίηση της απεικονιστικής διαδικασίας. Βοηθά στον καθορισμό των ορθών φυσικοτεχνικών παραμέτρων για τις διαγνωστικές εξετάσεις.

· Ελέγχει, παραλαμβάνει και παραδίδει για κλινική χρήση κάθε μηχάνημα της αρμοδιότητάς του μετά από τυχόν επισκευές και ρυθμίσεις που μπορεί να απαιτηθούν μετά από συντήρηση ή βλάβη.

· Τηρεί αρχείο δοσιμέτρησης των εργαζομένων κατηγορίας Α και Β όπως αυτές καθορίζονται στους Κανονισμούς Ακτινοπροστασίας.

· Οργανώνει και εκτελεί προγράμματα για τον καθορισμό των Διαγνωστικών Επιπέδων Αναφοράς για ακτινολογικές εξετάσεις, όπως συχνά απαιτείται και από την ΕΕΑΕ. Εισηγείται επίσης στη Διεύθυνση ή στον υπεύθυνο του εργαστηρίου, μέτρα για την ελαχιστοποίηση των δόσεων στους εξεταζόμενους.

· Οργανώνει και πραγματοποιεί προγράμματα για τον καθορισμό των Καθοδηγητικών Επιπέδων Δόσης για διαγνωστικές εξετάσεις της Πυρηνικής Ιατρικής και εισηγείται στη Διεύθυνση ή στον υπεύθυνο του εργαστηρίου μέτρα για την ελαχιστοποίηση των δόσεων στους εξεταζόμενους.

· Στο Τμήμα Πυρηνικής Ιατρικής είναι υπεύθυνος για τη διαχείριση των ραδιενεργών πηγών και των ραδιενεργών καταλοίπων, προβαίνει σε παραγγελίες ραδιενεργών υλικών, παρασκευάζει εξειδικευμένα ραδιοφάρμακα, τηρεί αρχείο εισαγομένων και εξερχομένων πηγών, βιβλίο καταλοίπων κτλ. Συμμετέχει στον καθορισμό των ορθών φυσικοτεχνικών παραμέτρων για τις διαγνωστικές εξετάσεις καθώς και τη θεραπευτική χορήγηση ραδιονουκλιδίων.

· Οργανώνει και πραγματοποιεί προγράμματα επιμόρφωσης και εκπαίδευσης στο προσωπικό των εργαστηρίων για θέματα ακτινοπροστασίας.

· Οργανώνει προγράμματα αντιμετώπισης ραδιολογικών ατυχημάτων και εκτάκτων αναγκών που έχουν σχέση με την ακτινοπροστασία.

· Στο Τμήμα Ακτινοθεραπείας έχει την ευθύνη για την ορθότητα και την ακρίβεια της δοσιμετρίας του ασθενούς, του υπολογισμού του χρόνου ακτινοβόλησης, της κατανομής της δόσης στον ασθενή και του σχεδιασμού των πλάνων θεραπείας κατά την εφαρμογή κάθε ακτινοθεραπευτικού σχήματος που έχει αποφασίσει ο Ακτινοθεραπευτής Ιατρός. Έχει επίσης την ευθύνη για τη μελέτη, τη σχεδίαση, την επίβλεψη της κατασκευής και την εφαρμογή κατά τη θεραπεία των βοηθητικών εξαρτημάτων ακτινοθεραπείας (blocks, φίλτρα, εξαρτήματα ακινητοποίησης ασθενούς, κ.α.).

· Είναι υπεύθυνος για τη μεταφορά, κατοχή και διαχείριση των ραδιενεργών πηγών του συστήματος Βραχυθεραπείας.

· Τηρεί το αρχείο ατυχημάτων και συμβάντων των εργαστηρίων.

Εξοπλισμός

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ

Α) Ακτινοδιάγνωση

· Πολύμετρο (multimeter) τύπου PIRANHA της RTI για μετρήσεις kV, mA, s και θάλαμος R100 για μετρήσεις δόσης και ρυθμού δόσης, κατάλληλα για μετρήσεις σειράς παραμέτρων όλων των ακτινοδιαγνωστικών μηχανημάτων. Θάλαμος τύπου pencil beam για μετρήσεις CTDIvol και CTDIair σε αξονικούς τομογράφους.

· Όργανο ελέγχου χαμηλής και υψηλής διακριτικής ικανότητας συστήματος ακτινοσκόπησης και ακτινογράφησης.

· Όργανο ελέγχου επικέντρωσης και ευθυγράμμισης της δέσμης ακτινοσκόπησης και ακτινογραφίας και εκτίμησης του μεγέθους πεδίου.

· Ομοίωματα εκτίμησης της ποιότητας εικόνας μαστογράφου.

· Ομοίωμα ελέγχου μεγέθους εστίας ακτινολογικών λυχνιών.

· Μετρητής χώρου Ludlum Model 9DP* της Measurements Inc.

Β) Απεικόνιση με Μαγνητικό Συντονισμό

· Ομοίωμα εκτίμησης ποιότητας εικόνας MRI ACR Large.

· Φορητός μετρητής ραδιοσυχνοτήτων της EMC TEST DESIGN.

· Φορητό πεδιόμετρο MAGMETER MF300H+ της DIVERSE.

· Ηχόμετρο CR162B RED της Cirrus Research Plc.

NUCLEAR MEDICINE

· Μετρητές επιφανειακής μόλυνσης, ένα RADEYE της THERMO SCIENTIFIC, ένα S.E.A. COMO 170 και ένα EG&G BERTHOLD.

· Geiger Muller mini-monitor series 900 της Mini Instruments.

· SPECT Phantom, τύπου Carlson.

· Bar phantom για τον προσδιορισμό της χωρικής διακριτικής ικανότητας των συστημάτων γ-camera.

· Σετ σωλήνων γνωστής απορρόφησης για προσδιορισμό της γραμμικότητας (linearity) του μετρητή δόσεων (dose calibrator).

RADIOTHERAPY

· Ομοίωμα νερού (water phantom) 3D SCANNER της SUN NUCLEAR.

· Δοσίμετρο δέσμης Γραμμικών Επιταχυντών της εταιρείας PTW με δύο θαλάμους, έναν θάλαμο ιονισμού για μέτρηση δέσμης φωτονίων και ένα τύπου Markus για μέτρηση δέσμης ηλεκτρονίων.

· Σύστημα Καθημερινού Ελέγχου δέσμης και σταθερότητας τιμής MU και της ενέργειας των Γραμμικών Επιταχυντών τύπου QUICKCHECK WEBLINE της εταιρείας PTW.

· Σύστημα ασύρματων διόδων in vivo δοσιμετρίας εξωτερικής ακτινοθεραπείας της SUN NUCLEAR.

· Σύστημα Ελέγχου Γεωμετρικών Παραμέτρων Δέσμης τύπου ISO-ALIGN της MED-TEC.

· Σύστημα ποιοτικού ελέγχου δέσμης MAPCHECK της SUN NUCLEAR.

Certifications

Από τον Απρίλιο του 2009 το σύστημα διαχείρισης ποιότητας του ΤΙΦ πιστοποιήθηκε στο πεδίο εφαρμογής "Λειτουργική Υποστήριξη, Έλεγχος Ποιότητας, Υπολογιστικές Μέθοδοι, Δοσιμετρία, Ακτινοπροστασία και Εκπαίδευση" κατά ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2001 και μετέπειτα κατά ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2015 από τον διαπιστευμένο φορέα πιστοποίησης TUV HELLLAS. Το Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας στοχεύοντας στην εφαρμογή του, στη συνεχή βελτίωσή του, καθώς και στην πιστοποίησή του σχεδιάστηκε από τους Ακτινοφυσικούς του Τμήματος με την υποστήριξη της Διεύθυνσης Ποιότητας του Νοσοκομείου κατά τη διάρκεια των ετών 2007-2009.

Συμμετοχή σε Ευρωπαϊκά Ερευνητικά Προγράμματα

Μέλη του ΤΙΦ συμμετέχουν σε Ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα με σκοπό την συνεργασία μεταξύ ευρωπαϊκών κρατών και την προαγωγή της επιστήμης και της τεχνολογίας.

· IFIGENEIA (Horizon Europe project)

· TechMP (Erasmus+)

· AURORad (SAMIRA)

· RAD-TRACK EU

· ΕFOMP SIGFRID Focus Group 6 Multinational Survey (FG-6 metrology & activity-meters)